Opaal sieraden

Filters
Toont 1 tot 24 van 36

Opaal is geen kristal in mineralogische zin. Waar de meeste stenen in deze categorie een geordend kristalrooster hebben, is opaal amorf: een mineraloïde van gehydrateerd silica (SiO₂·nH₂O) met water tussen de silicadeeltjes, doorgaans 3 tot 21 procent van het gewicht. Het kenmerk waar opaal om bekendstaat is het kleurenspel, het flikkeren van kleuren dat over het oppervlak beweegt als je de steen kantelt. Dat effect zit alleen in edele opaal. Bij Vesperale vind je opaal in sieraden, getrommelde stenen en ruwe stukken, met zowel edele opaal als de melkachtige gewone opaal zonder kleurenspel.

Meer over Opaal in de kristallen-encyclopedie →

Wat zijn de eigenschappen van opaal?

Opaal heeft een hardheid van 5,5 tot 6,5 op de schaal van Mohs, een stuk zachter dan kwarts (7). De chemische basis is gehydrateerd siliciumdioxide, en juist dat ingesloten water maakt opaal anders dan vrijwel elke andere edelsteen: het bepaalt mede de optiek en maakt de steen gevoelig voor uitdroging. Het kleurenspel van edele opaal ontstaat niet door pigment maar door structuur. De steen bestaat uit microscopische silicabolletjes van ongeveer 150 tot 300 nanometer, gestapeld in een regelmatig rooster. Wit licht dat daar doorheen valt wordt gebogen en uiteengelegd in kleuren, een proces dat Australische onderzoekers van de CSIRO in de jaren 60 onder de elektronenmicroscoop in beeld brachten. Bij gewone opaal liggen die bolletjes ongeordend en ongelijk van grootte, waardoor het kleurenspel ontbreekt. In westerse en Aziatische tradities wordt opaal in verband gebracht met inspiratie en verbeelding, een betekenis die cultureel van aard is en geen mineralogische grondslag heeft.

Welke kristallen combineren goed met opaal?

In kristalrituelen wordt opaal vaak gecombineerd met maansteen, bergkristal en labradoriet, stenen die net als opaal een speling van licht of een zachte gloed tonen. Maansteen en opaal delen in diverse culturen een associatie met intuïtie en nachtelijke symboliek. Labradoriet heeft een eigen lichtspel (labradorescentie) dat naast het kleurenspel van opaal esthetisch goed werkt. Bij opaal draait de praktische kant van combineren om bescherming, niet om versterking. Met hardheid 5,5 tot 6,5 is opaal de zachtste partij naast vrijwel elke andere steen: bergkristal, amethist en de meeste kwartsvarianten (7) krassen opaal als ze er los tegenaan schuren. Bewaar opaal daarom apart, niet samen met hardere stenen in één zakje, en houd een gepolijste opaal weg bij ruwe punten.

Veelgestelde vragen over opaal

Wat is het kleurenspel van opaal?
Het kleurenspel, in vakjargon play-of-color, is het verschijnsel waarbij flitsen van kleur over de steen bewegen wanneer je hem draait. Het komt voort uit diffractie: de regelmatig gestapelde silicabolletjes in edele opaal buigen wit licht en splitsen het in kleuren. Gewone opaal (melkopaal) mist deze geordende structuur en heeft dus geen kleurenspel, alleen een egale tint.

Kan opaal uitdrogen en barsten?
Ja. Omdat opaal water bevat, kan langdurige hitte, droge lucht of fel direct zonlicht vocht onttrekken, waardoor fijne barstjes ontstaan. Dat heet crazing en is onomkeerbaar. Stel opaal niet bloot aan een hete auto, een spot of de afwasmachine. Bewaar een opaal die je lang niet draagt het liefst in een afgesloten zakje, zodat hij niet uitdroogt.

Wat is het verschil tussen edele opaal en gewone opaal?
Edele opaal (precious opal) toont kleurenspel, gewone opaal (common opal) niet. Het verschil zit in de structuur: bij edele opaal liggen de silicabolletjes even groot en netjes geordend, bij gewone opaal liggen ze door elkaar. Gewone opaal heeft daardoor een vlakke, vaak melkachtige kleur zonder de bewegende flitsen.

Edelstenen zijn natuurlijke materialen. We beschrijven ze binnen spirituele en historisch-culturele traditie. Geen gezondheidsbeloften. Bij medische of mentale klachten: arts, therapeut of zorgverlener.